.png){kind=logo}
Σύνταξη κειμένου: Θεόδωρος Λιζάρδος (Head of Marketing, Sales Support and Product Development 3K Investment Partners)
Ο εντεινόμενος ανταγωνισμός κεντρικών και περιφερειακών δυνάμεων, έχει λάβει πια τη μορφή του πολέμου. Κατά τα τελευταία έτη έγινε ορατή η χάραξη ολοένα και βαθύτερων διαχωριστικών γραμμών, μεταξύ αντίρροπων δυνάμεων στην παγκόσμια γεωπολιτική και οικονομική σκακιέρα. Την εισβολή στην Ουκρανίας, ακολούθησε η σύγκρουση στη Γάζα και τώρα ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν, αφού προηγήθηκε μια περίοδος επιβολής δασμών για τον έλεγχο των εμπορικών ροών.
Στους πολέμους αυτούς αναμετρώνται αντικρουόμενα γεωπολιτικά συμφέροντα, εμπλέκονται άμεσα κι έμμεσα πολλές χώρες και επηρεάζεται η ενεργειακή ευστάθεια παγκοσμίως. Κυρίως όμως χάνονται ανθρώπινες ζωές, καταστρέφονται κρίσιμες υποδομές, καλλιεργείται η εχθροπάθεια και διαλύονται κοινωνίες επιδεινώνοντας αμετάκλητα το βιοτικό επίπεδο πολυπληθών χωρών.
Επιπλέον ο οικονομικός αντίκτυπος είναι εμφανής. Η αβεβαιότητα ως προς τη δομή των διεθνών σχέσεων και η ανοδική επίδραση στην τιμή του πετρελαίου και επομένως στην ενέργεια γενικότερα προκαλούν έντονη ανησυχία για την οικονομική κατάσταση παγκοσμίως. Οι επιπλοκές στις διεθνείς μεταφορές και λόγω των πολεμικών συγκρούσεων εγείρουν εμπόδια στην προσφορά των αγαθών, που στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα. Επιπλέον, το ενδεχόμενο του υψηλού πληθωρισμού, εξαιτίας της έκρυθμης γεωπολιτικής κατάστασης, είναι μια υπαρκτή απειλή για την οικονομική ευστάθεια.
Ο ρήση του Ηράκλειτου «πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς, καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους» είναι αποκαλυπτική. Ο πόλεμος και γενικότερα η αντιπαλότητα και οι συγκρούσεις με στόχο την κατίσχυση είναι μία κινητήριος δύναμη της ιστορίας και επιφέρουν ανατροπές και εξελίξεις, που δύσκολα μπορούν να προβλεφθούν εκ των προτέρων.
Υπό αυτό το πρίσμα, η εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν και σε άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου και του Ισραήλ, η πιθανή εμπλοκή και άλλων δυνάμεων στη σύγκρουση και η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, κατακλύζουν την ειδησεογραφία. Τα αντιφατικά μηνύματα της προπαγάνδας που ασκείται από τα αντιμαχόμενα μέρη, προκαλούν ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση. Το κλίμα αβεβαιότητας και φόβου από τις επιπτώσεις του πολέμου είναι αισθητό τόσο στους τίτλους των ειδήσεων, στις ιδιωτικές συζητήσεις και στις επιλεγόμενες αγορές που ήδη προεξοφλούν δυσμενείς οικονομικές συνθήκες.
Ωστόσο, στο οικονομικό πεδίο η συνετή λήψη αποφάσεων σε ταραγμένους καιρούς – και όχι μόνο σε αυτούς, προϋποθέτει τη διάκριση μεταξύ της έντονης και συναισθηματικής ειδησεογραφίας με τους πραγματικούς οικονομικούς κινδύνους και τις ευκαιρίες που αναδύονται.
Πράγματι, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία κυριαρχούν στις ειδήσεις και προκαλούν βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα στις αγορές. Ωστόσο, σπανίως τέτοιες συγκρούσεις αποτελούν τη βασική αιτία μακροχρόνιων οικονομικών κρίσεων.
Ιστορικά, οι αγορές επηρεάζονται ουσιαστικά από πολέμους μόνο όταν αυτοί προκαλούν μεγάλες και παρατεταμένες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας. Η επαναφορά των διεθνών αγορών στις τιμές που υπήρξαν πριν την πτώση (μεταξύ -10% και -23%) που ακολούθησε στο άκουσμα γεωπολιτικών κρίσεων (π.χ. Pearl Harbour, πρώτος πόλεμος του Κόλπου, πόλεμος στην Κορέα, εισβολή στην Ουκρανία, 11η Σεπτεμβρίου 2001), χρειάστηκε από μερικές εβδομάδες ως και περίπου ένα έτος. Αντίστοιχη είναι η εικόνα για τη συμπεριφορά των αγορών σε περιόδους ενεργειακών σοκ, όπως η κρίση του πετρελαίου του 1973, η επανάσταση στο Ιράν το 1979, οι πόλεμοι στο Περσικό Κόλπο το 1990 και στην Ουκρανία το 2022.
Τις περισσότερες φορές σε συνθήκες γεωπολιτικών και ενεργειακών κρίσεων οι αγορές καταγράφουν ραγδαία υποχώρηση τιμών στην αρχή, προεξοφλώντας καταστροφικές εκδοχές που ωθούν τους συμβατικούς επενδυτές σε αθρόες ρευστοποιήσεις. Σταδιακά μετά την πάροδο της αρχικής κατάπληξης στις αγορές επικρατεί η πιο εμπεριστατωμένη κατανόηση της πραγματικότητας και εντοπίζονται οι επενδυτικές ευκαιρίες που ωθούν τις τιμές σε ανάκαμψη.
Συνήθως η συστηματική και παρατεταμένη κάμψη των τιμών στις αγορές οφείλεται σε οικονομικές υφέσεις. Αυτές συνήθως εκκινούν από προβλήματα στον κύκλο της «πίστωσης», δηλαδή της χρηματοδότησης της οικονομικής ανάπτυξης. Όταν η πρόσβαση σε χρηματοδότηση για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και νοικοκυριά περιορίζεται, η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνεται. Συνήθως τέτοιες συνθήκες προκαλούνται από δημοσιονομικές αδυναμίες (π.χ. συσσώρευση ελλειμμάτων και υπέρογκου χρέους), άκρως περιοριστική νομισματική πολιτική (π.χ. ραγδαία αύξηση επιτοκίων) λόγω πληθωρισμού, υπερβολικό δανεισμό ή ακόμα και εκτεταμένες επενδύσεις που τελικά δεν αποδίδουν τα αναμενόμενα.
Συνεπώς, για τη χάραξη της επενδυτικής στρατηγικής και των αποφάσεων θα χρειαστεί να εκτιμηθεί το αν και κατά πόσο οι πρόσφατες εξελίξεις προοιωνίζουν μία οικονομική ύφεση. Τα παρακάτω ερωτήματα είναι ουσιώδη ως προς τις πιθανότητες εμφάνισης ύφεσης:
- Η σχέση δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής στις ΗΠΑ επιδεινώνεται· τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και η πολιτική πίεση προς τη Fed μπορεί να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στον έλεγχο του πληθωρισμού, οδηγώντας σε υψηλότερα επιτόκια παγκοσμίως;
- Οι εξελίξεις στις σύγχρονες αγορές πίστωσης· η διενέργεια ευρύτατου δανεισμού εκτός του τραπεζικού συστήματος, μέσω από τις λεγόμενες «σκιώδεις μορφές πίστωσης», όπως είναι τα private credit funds, τα hedge funds, και οι crypto δομές που αυξάνουν την πολυπλοκότητα και την αδιαφάνεια λόγω έλλειψης αυστηρού θεσμικού πλαισίου, είναι ικανά αν προκαλέσουν αστάθεια στο χρηματοπιστωτικό σύστημα;
- Οι κολοσσιαίες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη· η επενδυτική έκρηξη στην Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποδειχθεί υπερβολική. Οι μεγάλες προσδοκίες για τις αποδόσεις αυτών των επενδύσεων είναι εύλογες ή θα διαψευσθούν, επιφέροντας μία απότομη κάμψη επενδύσεων;
- Καταγράφηκε ραγδαία άνοδος στην τιμής του πετρελαίου λόγω του πολέμου στο Ιράν και συνακολούθως σε άλλες μορφές ενέργειας· θα διατηρηθεί και για πόσο καιρό η υψηλή τιμή του πετρελαίου; Σε περίπτωση παρατεταμένης ανατίμησης στα καύσιμα πόσο θα αυξηθούν ο πληθωρισμός και τα επιτόκια;
Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις δεν είναι εύκολες, καθώς τα δεδομένα μεταβάλλονται γρήγορα. Ωστόσο, όταν πρόκειται για τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων, βοηθούν στη διάκριση μεταξύ των ειδήσεων που προσφέρουν ουσιαστική πληροφόρηση και της σύγχυσης που προκαλείται από το βομβαρδισμό πληροφοριών και την συναισθηματική έξαρση που επιφέρουν.
Συνεπώς και σε αυτή την κρίση, η νηφάλια αξιολόγηση των συνθηκών ως προς το αν και κατά πόσο οδηγούν σε οικονομική ύφεση, είναι η πυξίδα και ο χάρτης των συνετών επενδυτών. Προφανώς, οι σπασμωδικές αντιδράσεις στον απόηχο συναισθηματικά φορτισμένων ειδήσεων είναι η χειρότερη επιλογή, όπως άλλωστε έχει αποδειχθεί τόσες και τόσες φορές στο πρόσφατο και στο απώτερο παρελθόν.
Για ακόμη μία φορά, η διασπορά, ο μεγάλος χρονικός ορίζοντας, η αντικειμενική αποτίμηση της οικονομικής συγκυρίας και η ψύχραιμη αντιμετώπιση της κρίσης συγκροτούν την επιτυχή επενδυτική συμπεριφορά.
Διαβάστε εδώ το πλήρες άρθρο
Επικοινώνησε μαζί μας σήμερα για μια προσωπική συζήτηση και λύσεις που ταιριάζουν στους δικούς σου στόχους.
